Cartoons ‘De wereld volgens Yrsa’

Vanaf vandaag post Yrsa cartoons waarmee ze op humorvolle wijze een inkijkje geeft in haar leven. Dit doet ze ook komende zaterdagen om stipt 17.00 uur via haar eigen Instagram account @yrsa-gaat-emb. Vervolgens worden de cartoons gedeeld via deze website en de overige Ik ga EMB! sociale media kanalen. Deze eerste cartoon is onderdeel van een reeks van in totaal vier cartoons die zijn getekend door illustrator Lyn van der Wel, www.sheframes.com.

De getekende gebeurtenissen geven een indruk hoe Yrsa, als jongvolwassene met ernstige meervoudige beperkingen (EMB), de wereld om haar heen en de dingen die zij meemaakt ervaart. Alle cartoons zijn gebaseerd op werkelijk gebeurde situaties en op meerdere waarnemingen van mensen om Yrsa heen die haar goed kennen.

Cartoon 1.
Deze cartoon beschrijft een situatie die eerder is voorgevallen op ZomerPlus, het Ontwikkel Centrum waar Yrsa doordeweeks heen gaat. Een drietal (jeugdige en knappe) bouwvakkers was aan het werk in de straat tegenover het Ontwikkel Centrum. Door de grote ramen in het gebouw had Yrsa een goed zicht op de hardwerkende mannen. Toen een therapeut op dat moment met Yrsa aan de slag wilde bleek dit onmogelijk. De blik van Yrsa werd continu naar de bouwvakkers getrokken. In eerste instantie had de therapeut het idee dat de werkmannen voor onrust bij haar zorgden. Maar al snel werd haar duidelijk dat Yrsa juist zeer gecharmeerd was van deze knappe heren. Dit gezien haar gegiechel en het draaien van haar hoofd richting de werklui wanneer haar stoel in een andere richting stond. Dit vermoeden werd bevestigd toen de therapeut het verhaal aan de moeder van Yrsa vertelde. De moeder gaf aan de interesse van Yrsa in knappe jonge mannen te herkennen. Eerder was dit ook voorgevallen met een orthesebouwer die veel moeite had met het aanmeten van een nieuwe orthese bij Yrsa door het continue gegiechel en het vele strekken van haar hele lijf wanneer ze hem zag.

Cartoon 2.
Deze cartoon verwijst naar een situatie waar Yrsa regelmatig mee te maken heeft. Wanneer zij naar buiten gaat wordt zij steeds weer geconfronteerd met de blikken van onbekende mensen. Vaak betreft het een vluchtig oogcontact, een vriendelijke lach, een kort knikje en/of een verbale groet. Maar er zijn ook mensen, volwassenen én kinderen, die naar Yrsa (blijven) staren. Wat er in de hoofden van deze mensen omgaat is niet altijd duidelijk, maar soms wel. Zo gaan er achter deze starende blikken vragen schuil zoals: “waarom kan dit meisje niet lopen en praten?’. Er zijn ook mensen die vinden het hartstikke zielig dat Yrsa is zoals ze is. Of ze vinden de harde geluiden die zij maakt spannend of vreemd. De ouders en begeleiders van Yrsa hebben ontdekt dat ontmoetingen met onbekenden ook bij Yrsa zelf iets kunnen oproepen. Zo kan ze vol bewondering blijven kijken naar een persoon die onder de tattoos of piercings zit of een niet-alledaags kapsel (b.v. hanenkam) draagt. Of ze kan heel hard gaan lachen wanneer ze een persoon opmerkt die zichzelf moeizaam voortbeweegt, bijvoorbeeld als gevolg van ouderdom of een beperking. En mensen die flink stotteren vindt ze vaak indrukwekkend en soms grappig. Ouders en begeleiders hebben niet het idee dat Yrsa daarmee per se ook een waardeoordeel over de ander heeft. Wel leert de ervaring dat, pas wanneer er sprake is van écht contact, zowel Yrsa als de ander in staat zijn om verder te kijken dan deze eerste indruk.

Cartoon 3.
Belevingsgerichte activiteiten zoals snoezelen en Beleven In Muziek (BiM) worden vaak beschouwd als zeer geschikt voor personen met ernstige meervoudige beperkingen (EMB). De ouders van Yrsa hebben ervaren dat het daarnaast waardevol is om te verkennen wat nog meer aansluit bij de behoeften en interesses van hun dochter én om haar een actieve rol te geven tijdens activiteiten. Zo geniet Yrsa van het bedienen van apparaten tijdens bakken en koken, vindt ze het geweldig om in haar rolstoel te racen (voortgeduwd) op de skatebaan en is ze dol op sommmige heavy rock muziek die ze via haar ooggestuurde spraakcomputer zelf kan afspelen. Begeleiders die Yrsa of de doelgroep niet goed kennen vinden het vaak lastig om passende activiteiten voor haar te bedenken door de aanwezige (complexe) beperkingen. Dit heeft tot gevolg dat zij regelmatig teruggrijpen op de bekende belevingsgerichte activiteiten zoals snoezelen. Om deze reden heeft Nicole (moeder van Yrsa) de activiteiten die zij thuis doen gefilmd en gedeeld met begeleiding. Dit heeft in de loop der jaren geleid tot een gevarieerd overzicht van activiteiten die aansluiten bij Yrsa en haar (ontwikkel)mogelijkheden. Dit overzicht is regelmatig bijgesteld doordat de interesses en behoeften van Yrsa tijdens het ouder worden zijn veranderd.

Om meer jongeren met EMB en hun ouders te laten profiteren van deze inspiratie heeft Nicole dit activiteitenoverzicht, samen met andere ouders en professionals, uitgewerkt in twee initiatieven: Kanjers In de Keuken en de online EMB Inspiratiebox. Wel vanuit het besef dat het vinden van passende activiteiten voor andere jongeren ook maatwerk is!

Cartoon 4.
Deze cartoon gaat over meedoen. Mee kunnen doen is belangrijk voor iedereen. In het bijzonder voor jongeren zoals Yrsa die in een rolstoel zitten en voor vrijwel alles afhankelijk zijn van andere mensen en hulpmiddelen. Meedoen gaat over veel meer dan enkel de fysieke toegankelijkheid van locaties, gebouwen en evenementen. Dat heeft Yrsa regelmatig ervaren. Zo was ze eerder in een dierentuin waar alle paden rolstoeltoegankelijk en doorgangen voldoende breed waren. Echter om sommige dieren stond een hoog ondoorzichtig hek waardoor Yrsa deze dieren zelf niet kon zien maar tegen het hek aankeek. Dit is natuurlijk helemaal niet leuk en niet de bedoeling.

Een samenleving waarin echt iedereen kan meedoen en waarbij alle voorzieningen toegankelijk zijn voor iedereen zou fantastisch zijn. Dan zijn mensen met een beperking veel minder afhankelijk van speciale voorzieningen. Denk aan dierentuinen waar het hoge ondoorzichtige hek is vervangen door een doorzichtige stevige wand. Of waar het hek is weggehaald en een andere oplossing is gevonden om de dieren niet te dichtbij de mensen te laten komen. Op deze manier kan iedereen de dieren zien, of je nu groter of kleiner bent of in een rolstoel zit. Een ander voorbeeld is een rolstoeltoegankelijk toilet waar bij de inrichting niet alleen rekening is gehouden met mensen die een staande transfer kunnen maken maar ook mensen die liggende verzorging nodig hebben. Zo’n samenleving die toegankelijk is voor iedereen noemen we met een mooi woord: een inclusieve samenleving. En gelukkig is daar ook steeds meer oog voor, maar het kan zeker nog (veel) beter. Een eerste stap naar een inclusieve samenleving is bewustwording, dus dat het belangrijk en nodig is dat iedereen kan meedoen én de wil om hiermee aan de slag te gaan. Want de ervaring van Yrsa en haar ouders is dat er vaak geen sprake is van onwil maar veel vaker een “niet weten dat dit probleem speelt en/of niet weten hoe dit op te lossen”.

 

Terug naar het nieuwsoverzicht

Laat een reactie achter

Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.